Дене құрамын талдау деген не?
Дене құрамы — адам организмі құралатын заттар.
Дене құрамын талдауды денсаулық сақтау мамандары адамның салмағын негізгі құрамдастарға — май, ақуыз, минералдар және суға — бөлу арқылы бағалау үшін пайдаланады.
Ол сау салмағыңызды дәлірек сипаттайды және ИМТ мен салмақ сияқты дәстүрлі әдістерге қарағанда денсаулықтың жалпы жағдайы туралы жақсырақ түсінік береді.
Дене құрамын талдау май массасының, бұлшықет массасының және организмдегі май пайызының өзгерістерін дәл көрсете алады.
InBody Дене құрамын талдау
Төмендегі суретте көрсетілгендей, адам денесінің құрамдастарын жіктеудің бірнеше тәсілі бар.
InBody дене құрамының төрт құрамдасын — су, ақуыздар, минералдар және май массасын — сандық анықтау үшін молекулалық (Molecular) тәсілді пайдаланады.
Бұл құрамдастардың қатынасы адамның жынысына, жасына және жеке ерекшеліктеріне қарай әртүрлі болады және денсаулықпен тығыз байланысты.
Дене құрамын талдау организмнің жағдайын дәл бағалауға мүмкіндік береді: тамақтануда мәселе жоқ па, ісіну жоқ па, дене үйлесімді дамып жатыр ма.
Бүкіл дене
Атомдық
Молекулалық
Жасушалық
Функционалды
Дене құрамын өлшеу неге маңызды?
Дене құрамының маңыздылығын түсіну оның денсаулықты бағалаудағы ерекше рөлін ұғынудан басталады. Диета мен фитнес саласындағы мақсаттардың көпшілігі салмақ жоғалтуға немесе жинауға ғана бағытталған, бірақ бұл тәсіл ең маңызды факторды — дене құрамын — назардан тыс қалдырады.
Салмағы мен жынысы бірдей екі адам мүлдем әртүрлі көрінуі және өзін әртүрлі сезінуі мүмкін, себебі олардың дене құрамы — май, бұлшықет, су және басқа элементтердің қатынасы — бірегей.
Дене құрамын өлшеу маңызды, себебі:
Май мен бұлшықетті ажыратады
Таразы тек жалпы салмақты көрсетеді, ал дене құрамын талдау май массасын, бұлшықет массасын және басқа құрамдастарды ажыратып, денсаулығыңыздың айқынырақ көрінісін береді.
Мағыналы мақсат қоюға көмектеседі
Бұлшықет жинау керек пе немесе майды азайту керек пе екенін түсіну денсаулығыңыз мен жұмыс қабілетіңізді тікелей жақсартатын мақсаттарға назар аударуға көмектеседі.
Прогресті дәл қадағалайды
ИМТ сияқты дәстүрлі әдістер жақсартулардың қай жерде болып жатқанын көрсете алмайды. Дене құрамын талдау уақыт өте бұлшықет жинау мен май жоғалтудағы өзгерістерді қадағалауға мүмкіндік береді.
Спорттық нәтижелерді оңтайландырады
Спортшылар мен фитнес әуесқойлары үшін бұлшықет массасы мен май деңгейін түсіну жаттығу және тамақтану стратегияларын бейімдеу арқылы жұмыс қабілетін арттыруға мүмкіндік береді.
Денсаулық қауіптерін анықтайды
Организмдегі майдың, әсіресе висцералды майдың жоғары пайызы жүрек ауруларының, қант диабетінің және басқа жағдайлардың қауіпінің артуымен байланысты. Дене құрамын өлшеу бұл қауіптерді ерте кезеңде анықтауға көмектеседі.
Ісінулер
Су — дене құрамының ең үлкен құрамдасы, организмнің барлық жасушалары мен сұйықтықтарына таралған. Ол қоректік заттар мен алмасу өнімдерін тасымалдайды, қанның негізі болып табылады және организмнің әртүрлі химиялық реакциясына қатысады.
Саркопения
Ақуыз — бұлшықеттің ғана емес, сүйектердің, терінің, шаштың және басқа тіндердің де негізгі құрамдасы. Ақуыздың жетіспеуі организмнің функцияларын бұзады, денсаулыққа қауіп төндіруі мүмкін, ал балаларда өсуді тежейді.
Остеопороз
Минералдар — тіршілік пен денсаулықты сақтауға арналған алмастырылмайтын қоректік заттар. Олар организмнің көптеген затының құрамына кіреді және физиологиялық процестерді реттейді. Олардың жетіспеуі өсудің тежелуі мен остеопорозға әкелуі мүмкін.
Семіздік
Май — энергия қоры рөлін атқаратын дене құрамының құрамдасы. Таралуына қарай ол семіздік пен метаболикалық синдромның себебі болуы мүмкін. Май деңгейінің тым төмен болуы иммунитетті төмендетеді және гормондық балансты бұзады, сондықтан оны нормада ұстау маңызды.
Дене құрамына қандай факторлар әсер етеді?
Дене құрамы бірнеше фактордың әсерінен қалыптасады, олардың көбін өмір салты арқылы белсенді бақылауға болады. Дене құрамына әсер ететін негізгі факторлар:
Тамақтану және диета
Тұтынылатын тамақтың сапасы мен мөлшері май және бұлшықет деңгейін анықтауда маңызды рөл атқарады. Ақуыздардың, көмірсулардың, пайдалы майлардың және калориялардың дұрыс үйлесімі бар теңдестірілген тамақтану бұлшықеттің өсуіне және майдың азаюына ықпал етеді.
Дене белсенділігі
Тұрақты жаттығулар, әсіресе күш және кардиожаттығулар, бұлшықет жинауға және артық майды жағуға көмектеседі. Отырықшы өмір салты жиі майдың жоғары пайызымен байланысты.
Жас
Жас өскен сайын бұлшықет массасы табиғи түрде азаяды (саркопения), ал дене белсенділігі мен тамақтану оңтайландырылмаса, май қоры артады.
Генетика
Гормондық баланс
Ұйқы және қалпына келу
Дене құрамын қалай жақсартуға болады
Дене құрамыңызды білу — бұл алғашқы қадам ғана. Ең бастысы — осы білімді қалай пайдаланатыныңыз.
Дене құрамын талдау деректерін тиімді қолданудың жолы:
Бастапқы нүктені анықтаңыз
Май пайызы мен бұлшықет массасын қоса алғанда, базалық көрсеткіштерді анықтау үшін дене құрамын талдауды пайдаланыңыз. Бұл айқын, шынайы мақсат қоюға көмектеседі.
Негізгі айырмашылықтар
Дене құрамы vs. ИМТ
ИМТ өткен шаққа айналды. Бүгінде дене құрамын талдауға назар аудару маңызды.
Дене құрамын өлшеудің басқа әдістері
Дене құрамын анықтаудың көптеген тәсілі бар. Кейбіреуі жылдам және қарапайым, бірақ базалық ақпарат береді. Басқалары уақытты, қымбат жабдықты және оқытылған маманның көмегін талап етеді. Танымал әдістердің бірнешеуі:
DEXA
Қос энергиялы рентгендік абсорбциометрия — сүйектердің минералды тығыздығын, май және бұлшықет массасын дененің әртүрлі сегменті бойынша өлшейтін бейнелеу әдісі. Дәлдік стандарттарының бірі саналады.
Калиперометрия
Гидростатикалық салмақ өлшеу
КТ сканерлеу
БИА
Көмек керек пе?
Ең көп қойылатын сұрақтарға жауапты осы жерден табыңыз. Іздегеніңізді таппадыңыз ба? «Жиі қойылатын сұрақтар» бөлімімізбен танысыңыз.