Футбол
Ойыншылардың қолжетімділігі — кестенің жоғарғы бөлігін ортасынан ажырататын нәрсе: жарақат себепті жоғалтқан күндері аз клубтар тұрақты түрде көбірек ұпай жинайды. InBody жарақатты болжамайды. Ол штабқа бұлшықет, сұйықтық және қалпына келу туралы объективті деректер береді — жүктеме, тамақтану және құрамға оралу туралы шешімдер сүйенетін деректерді.
Дене құрамы футболшы туралы не айтады
Ойыншының салмағы маусым барысында дерлік өзгермейді — ал дене құрамы үнемі өзгереді. Тығыз күнтізбеде бұлшықет массасы байқаусыз кетеді, матчтан кейінгі сұйықтық іркілуі бұл жоғалтуды бүркемелейді, ал энергияның жетіспеуі айлар бойы жұмысқа қабілеттіліктің төмендеуі мен аурулардың жиілеуінен басқа ештеңемен білінбейді.
Өлшеу шамамен бір минут алады және дайындықты талап етпейді: бүкіл құрам тестен бір сессияда өтеді. Нәтижесінде штаб «май пайызын» емес, динамиканы алады — ойыншының бұлшықет массасы қазір оның өз сау көрсеткіштеріне қатысты қаншалықты, ол симметриялы ма және организм жүктемені қалай көтеріп жатыр.
~271
команданың жарақат себепті жоғалтқан күні орташа алғанда турнир кестесіндегі бір орынды жоғалтуға сәйкес келеді; шамамен 136 күн — бір ұпайға.1
Өлшеу жауап беретін штаб сұрақтары
Ойыншы келесі матчқа қалпына келді ме?
ВКЖ/ОКЖ қатынасы және оның сегменттік нұсқасы матчтан немесе микрожарақаттан кейінгі сұйықтық іркілуін көрсетеді. Жарақат алған футболшыларда дене құрамының маусымдық ауытқулары — май пайызы, бұлшықет массасы және жалпы су — жарақат алмағандармен салыстырғанда дәйекті түрде үлкен болды.2 Бұл — болжам емес, бақылау: көрсеткіш штабтың бағасын алмастырмай, толықтырады.
Маусым барысында бұлшықетпен не болады?
Кәсіби регбиде команданың дене салмағы маусым бойы өзгерген жоқ — бірақ ойыншылар бойынша талдағанда 35-тің 17-сінде майсыз масса дәйекті түрде төмендеді, 21-інде май массасы өсті, тек 12-сінде ғана дене құрамы бұрынғы күйінде қалды.3 Команда орташасы өлшеу неге жүргізілетінін дәл жасырады. Сондықтан қаңқа-бұлшықет массасын әр ойыншы бойынша бөлек оқиды — және оны өзімен салыстырады.
Ойыншы жеткілікті тамақтанып жүр ме?
Майсыз массаның жоспарланбаған төмендеуі — энергетикалық қолжетімділіктің жеткіліксіздігінің ерте белгісі. Ол спортшылардың шамамен 45%-ында кездеседі және жаттықтырушыға маңызды нәрсені дәл нашарлатады: төзімділікті, жарылыс күшін, зейінді — әрі ауру себепті жіберілген жаттығулар санын арттырады.4 Диагнозды дәрігер мен диетолог қояды; өлшеу оларға мұқият қарауға себеп береді.
Жарақаттан кейін қалпына келу қалай жүріп жатыр?
Майсыз массаның сегменттік талдауы әр аяқтың бұлшықет массасын бөлек береді — килограммен және динамикада. Бұл құрамға оралу туралы шешімдер құрылатын күш және функционалдық тестілеуді толықтырады. Дене құрамын талдаудың өзі жіберу тесті емес.
Әдіс туралы — шыншыл. Дене құрамын талдау жарақатты болжамайды: кәсіби футболшылардағы жарақат қаупінің проспективті модельдерінде дене құрамының көрсеткіштері предикторлар қатарында қалмады. Биоимпеданс абсолютті дәлдігі бойынша DXA-ны алмастырмайды және жеке өлшеуде онымен алшақтайды. Оның күші басқада: өлшеу сәулелік жүктемемен байланысты емес әрі бір минут алады, сондықтан оны міндет талап еткендей жиі қайталауға болады — әрі өзгерістердің бағытын көруге бір реттік өлшеудің дәлдігі емес, дәл тұрақтылық мүмкіндік береді. Шарт біреу: бір ғана аспап, бір ғана хаттама.
Маусым барысында қашан өлшеу керек
Жиілікті күнтізбе емес, қарапайым ереже белгілейді: өлшеулер арасындағы аралық күтілетін өзгеріс әдіс қателігінен асатындай болуы тиіс. Ойын маусымындағы майсыз массаның нақты жоғалуы шамамен бір килограммен өлшенеді — сондықтан айына бір реттен жиі жоспарлы өлшеулер әдетте сигналды емес, шуды көрсетеді. Дене құрамын мақсатты өзгертуді халықаралық шолулар ойын кезеңіне емес, маусымаралық кезең мен маусым алдындағы дайындыққа жатқызады.5
Маусымаралық кезең
Базалық көрсеткіштер
Әрбір сау ойыншыны өлшеу. Бұл мәндер оның жеке санақ нүктесіне айналады — «екінші аяқпен» салыстырудың орнына жарақаттан кейін соған оралады. Жүктемесіз бес апта шамамен 1,3 кг майсыз массаға түседі, ал оны қалпына келтіруге маусым алдындағы жұмыстың шамамен 6,5 аптасы кетеді.6
Маусым алды
Мақсатты өзгерістер
Дене құрамын мақсатты түрде түзететін жалғыз фаза. Қарқын шешеді: салмақты аптасына 0,7%-ға азайтқанда спортшылар бұлшықет массасын жинады, 1,4% кезінде — жоғалтты.7
Ойын маусымы
Ұстап тұруды бақылау
Міндет — өзгерту емес, ұстап тұру. 4–8 аптада бір рет, әрі міндетті түрде әр ойыншы бойынша бөлек: команда орташасы жеке жоғалтуларды жасырады.
Оңалту
Жиі бақылау
Ережеден шығатын жағдай: қозғалыссыз күйде бұлшықет тәулігіне шамамен 0,5% жылдамдықпен жоғалады, өзгерістер ірі әрі жылдам — мұнда жиі өлшеу орынды.
Маусымаралық кезең
Базалық көрсеткіштер
Әрбір сау ойыншыны өлшеу. Бұл мәндер оның жеке санақ нүктесіне айналады — «екінші аяқпен» салыстырудың орнына жарақаттан кейін соған оралады. Жүктемесіз бес апта шамамен 1,3 кг майсыз массаға түседі, ал оны қалпына келтіруге маусым алдындағы жұмыстың шамамен 6,5 аптасы кетеді.6
Маусым алды
Мақсатты өзгерістер
Дене құрамын мақсатты түрде түзететін жалғыз фаза. Қарқын шешеді: салмақты аптасына 0,7%-ға азайтқанда спортшылар бұлшықет массасын жинады, 1,4% кезінде — жоғалтты.7
Ойын маусымы
Ұстап тұруды бақылау
Міндет — өзгерту емес, ұстап тұру. 4–8 аптада бір рет, әрі міндетті түрде әр ойыншы бойынша бөлек: команда орташасы жеке жоғалтуларды жасырады.
Оңалту
Жиі бақылау
Ережеден шығатын жағдай: қозғалыссыз күйде бұлшықет тәулігіне шамамен 0,5% жылдамдықпен жоғалады, өзгерістер ірі әрі жылдам — мұнда жиі өлшеу орынды.
Футболда InBody нәтижелер парағын қалай оқу керек
InBody 770S нәтижелер парағы · «Дене құрамы»
Бұл клубқа не береді
86%
элиталық клубтардағы ойыншылардың матчтарға орташа қолжетімділігі. Қолжетімділіктің жоғары болуы және жоғалтылған күндердің аз болуы қорытынды орынның жоғары болуымен әрі ұпайдың көп болуымен байланысты.8
≈289 күн
РПЛ ойыншыларында алдыңғы айқыш байламды қалпына келтіргеннен кейін ойынға оралудың орташа мерзімі — Ресей чемпионатының 12 маусымындағы 100 АЙБ жыртылуын талдау деректері бойынша.9
60 сек
бір ойыншыға, дайындықсыз және шешінбей. Клубтардағы тестілеудің негізгі кедергісі — штабтың ықыласы емес, уақыт пен күнтізбенің тығыздығы.
Ескертпе: ойыншылар қолжетімділігінің ұпаймен байланысы — дәлелденген себеп-салдарлық байланыс емес, статистикалық ассоциация; жарақаттар командалардың қорытынды орнындағы айырмашылықтардың бір бөлігін ғана түсіндіреді. Дене құрамын талдау — нәтиженің кепілі емес, қолжетімділікпен жұмыс істеу құралдарының бірі.
Бұл деректермен қалай жұмыс істеуді ұсынамыз
- Нәтиже — алдымен спортшыға — дене құрамы туралы деректер медициналық ақпаратқа жатады: ойыншы оларды бірінші болып көреді және оған тағы кімнің қол жеткізетінін шешеді.
- Рейтингсіз және салыстырмалы кестелерсіз — халықаралық ұсынымдар дене құрамын жалпы жиналыстарда талқылауға және ойыншыларды рейтингке тізуге тікелей кеңес бермейді.
- Пайыздың орнына килограмм — май және майсыз тін массасының килограммдағы өзгерісі талқылауда «май пайызына» қарағанда ақпаратты әрі қауіпсіз.
- Бірыңғай «мінсіз» көрсеткіш жоқ — УЕФА сарапшы тобы тікелей көрсетеді: мақсат қою және баға беру үшін массаның немесе май массасының бірыңғай мәні жоқ.10 Бағдар — ойыншының жеке динамикасы.
- Бір аспап, бір хаттама — аспаптар мен әдістер бірін-бірі алмастырмайды. Тестке дейінгі бір тәулікте тамақтану, сусын және жүктеме режимін қайталағанда келесі күнгі қайталама өлшеу қатарынан жасалған екі өлшеу сияқты дәл болып шығады.11 Стандарттаусыз көрсеткіштер физиологиялық тұрғыдан мүмкін емес болатындай «секіреді» — мұндай деректер олардың жоқтығынан да нашар.
Дереккөздер
- 1.Eliakim E., Morgulev E., Lidor R., Meckel Y. Estimation of injury costs: financial damage of English Premier League teams' underachievement due to injuries. BMJ Open Sport & Exercise Medicine, 2020;6:e000675. Жарақаттар командалардың қорытынды орнындағы айырмашылықтардың шамамен 21%-ын түсіндірді. дереккөз
- 2.Martins A.D. et al. Кәсіби футболшылардағы дене құрамының маусымдық динамикасының әсері (InBody 770-те өлшеулер). Scientific Reports, 2022. Бақылау зерттеуі, 31 ойыншы. дереккөз
- 3.Lees M.J. et al. Three-Compartment Body Composition Changes in Professional Rugby Union Players Over One Competitive Season: A Team and Individualized Approach. Journal of Clinical Densitometry, 2017;20(1):50–57. DXA әдісімен өлшеулер; жеке өзгерістер ең аз мәнді өзгеріске қатысты бағаланды. дереккөз
- 4.Gallant T.L. et al. Low Energy Availability and Relative Energy Deficiency in Sport: A Systematic Review and Meta-analysis. Sports Medicine, 2025;55(2):325–339. РЭД-С диагностикасын аспап емес, дәрігер клиникалық хаттама бойынша жүргізеді. дереккөз
- 5.Delany L.V. et al. Dietary Recommendations for Body Mass and Composition Manipulation in Male and Female Athletes: a Scoping Review of Consensus Statements. Sports Medicine, 2025;55(10):2445–2487. 14 халықаралық ұйымның 73 құжатына шолу. дереккөз
- 6.Suarez-Arrones L. et al. The effects of detraining and retraining periods on fat-mass and fat-free mass in elite male soccer players. PeerJ, 2019;7:e7466. DXA әдісімен өлшеулер, 10 ойыншы. дереккөз
- 7.Garthe I. et al. Effect of two different weight-loss rates on body composition and strength and power-related performance in elite athletes. International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 2011;21(2):97–104. дереккөз
- 8.Hägglund M. et al. Injuries affect team performance negatively in professional football: an 11-year follow-up of the UEFA Champions League injury study. British Journal of Sports Medicine, 2013;47(12):738–742. Дәлелденген себептілік емес, статистикалық ассоциациялар келтірілген. дереккөз
- 9.Bezuglov E. et al. Anterior Cruciate Ligament Ruptures in Russian Premier League Soccer Players During the 2010 to 2021/2022 Competitive Seasons. Orthopaedic Journal of Sports Medicine, 2024;12(8). 12 маусымда РПЛ-дің 85 ойыншысында 100 АЙБ жыртылуы; ойынға 96,5%-ы оралды. дереккөз
- 10.Collins J. et al. UEFA expert group statement on nutrition in elite football. British Journal of Sports Medicine, 2021;55(8):416–442. дереккөз
- 11.Herberts T. et al. Protocol Standardization May Improve Precision Error of InBody 720 Body Composition Analysis. International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 2023;33(4):222–229. 18 жаттығушыда жүргізілген зерттеу; авторлар растайтын жұмыстардың қажеттігін көрсетеді. дереккөз
Сенуге болатын технология
InBody-дің биоимпеданстық талдаудың озық технологиясы бүкіл әлемде 8 000-нан астам клиникалық зерттеуде расталған және ең дәл технологиялардың бірі деп танылған. DEXA-мен салыстырғанда InBody амбулаториялық науқастардың майсыз дене массасы мен май пайызын өлшеудің алтын стандартымен жоғары корреляция көрсетеді.
Ғылыми жарияланымдар мен зерттеулер
